Thứ Sáu, 22 tháng 2, 2013

SÀI GÒN GIẢN ĐƠN


...

Hôm qua ông anh rể tôi tới nhà chơi, anh chính là người kêu tôi vào Sài Gòn, hay đúng hơn là người nói với tôi về Sài Gòn như cách mà tôi nói với bạn bây giờ, để tôi đi và ở đến hôm nay, sau hai mươi hai năm, ngày tôi vào Sài Gòn thằng con đầu của anh mới sinh, bây giờ nó vừa tốt nghiệp Đại Học.

1.
Mười bảy tuổi, đêm đầu tiên tôi có mặt ở Sài Gòn, tôi thật sự choáng ngợp, thành phố lớn quá, nhà san sát, hẻm chằng chịt, xe cộ ngùn ngụt. Ông anh rể tôi, lúc ấy là một thủy thủ viễn dương đang nghỉ phép, chở tôi trên chiếc xe máy đi dạo Sài Gòn, lúc hết đường Đồng Khởi anh hỏi tôi, em thấy Sài Gòn đẹp không? Tôi nói tôi không biết, tôi đang ngợp mà. Thực tâm mà nói Sài Gòn không hẳn đẹp, Sài Gòn không có vịnh biển như Nha Trang, Đà Nẵng, Sài Gòn không uy linh cổ kính như Huế, Sài Gòn không thâm trầm lịch lãm như Hà Nội, Hội An… vậy Sài Gòn có gì đẹp, Sài Gòn đâu có gì đẹp. Nếu bạn kêu tôi chỉ một chỗ nào đẹp ở Sài Gòn thì tôi chịu, không lẽ tôi chỉ bạn ra bến Bình Đông nơi con kênh Tàu Hủ thúi um, hay vào Chợ Dân Sinh ken đặc người và hàng hóa, hay luồn trong những con hẻm chằng chịt đầy những gã xăm mình ở quận tư… chỉ có người yêu Sài Gòn mới thấy nó đẹp, đối với tôi ở những nơi đó Sài Gòn mới đẹp, thật đẹp.

2.
Hồi mới vào Sài Gòn tôi ở đậu nhà anh chị tôi, đó là một căn nhà nhỏ, nằm trong một căn hẻm cụt, cuối hẻm là nhà một anh nọ đạp xích lô, anh Bằng, anh sống với mẹ già, vợ và một đứa con gái nhỏ. Anh chị tôi hay vắng nhà nên tôi thường ăn cơm nhà anh, buổi chiều thường làm xị rượu với anh, chơi với con anh và nói chuyện với bà Chín, mẹ anh. Bà Chín nói bà đã ở Sài Gòn hơn nửa thế kỷ, bà làm vợ bé cho một ông cò, ông cò không có con trai nên khi bà sanh được anh Bằng thì ông cò mừng lắm, mua cho bà nguyên miếng đất lớn này, sau đó bà sanh thêm một cô con gái nữa, đặt là Bình, Bình Bằng. Ý bà Chín là sống đừng có bon chen quá, ai sao mình vậy, phải biết bằng lòng với cuộc đời. Ông cò chết, rồi giải phóng, bà Chín cắt đất bán ăn dần, cho đến khi không còn đất để bán thì anh Bằng phải đạp xích lô nuôi bà. Một hôm chị tôi nói thằng Phú hay ăn cơm nhà anh Bằng, nên gửi ảnh tiền chợ chứ, anh Bằng khoát tay nói, thêm đũa thêm chén thôi mà, bỏ đi. Có lần tôi đánh ba thằng ba trợn ở quán café đầu hẻm vì chúng đã trêu chọc một bà già bán vé số, ba thằng đó quay lại hẻm kiếm tôi, anh Bằng bảo vệ tôi như một người anh ruột, còn lấy xích lô chở tôi qua tận quận 10, ở đậu nhà một đứa bạn.

3.
Anh tôi đi tàu về có mang về một cái đèn rất đẹp, nó được treo trên trần và bật tắt bằng một sợi dây, nhưng lúc gắn cây đèn thì anh tôi phát hiện thiếu mất sợi dây, anh bảo Phú đi kiếm sợi dây gắn vô. Tôi được dịp trổ tài, tôi lục thong kho tìm được một cái áo len dạ cũ, bung sợi len ra tôi tỉ mỉ dành cả buổi chiều ngồi tết một sợi dây thật đẹp, phần cuối của sợi dây tôi còn bện một quả trám để cầm cho vừa tay nữa, hý hửng về khoe. Anh chị tôi đều khen sợi dây đẹp. Mãi sau, trong một bữa rượu, anh rể tôi hỏi, Phú có muốn ở lại Sài Gòn, làm người Sài Gòn không? Tôi dĩ nhiên nói có. Anh tiếp, người Sài Gòn đơn giản lắm, ví dụ như việc sợi dây công tắc đèn, nếu anh bảo một đứa Sài Gòn kiếm sợi dây, nó sẽ chạy ra mua một mét dây dù 2 ngàn về cột vô, xong. Anh không nói đẹp-xấu, hay-dở, nhanh-chậm, anh chỉ nói rằng cái suy nghĩ đơn giản làm nên Sài Gòn vĩ đại này.

4.
Một lần khác, tôi đi làm bốc xếp ở cảng, tôi chủ yếu vác hàng quần áo sida, lô hàng cuối cùng, tôi được tặng thêm vài cái quần jeans, tôi bán hết chỉ chừa một cái, vì cái đó tôi mặc thấy thích, nó bạc bạc, ôm ôm, bụi bụi. Đó là cái quần jeans ngoại đầu tiên tôi có nếu không kể một cái quần jeans quốc doanh mà tôi mua được từ tiền công đi làm rẫy. Tôi thích cái quần ấy vô cùng, mặc suốt, thậm chí khi giặt nó tôi đành bỏ học ngồi đợi quần khô để mặc. Lần nọ tôi bị té xe, cái quần rách bươm, tôi tiếc lắm, chị tôi bảo đừng tiếc, đó chỉ là một cái quần jeans nữ, tôi hỏi sao chị biết, chị nói quần jeans nữ kiểu thế này, thế này, và đơn giản nhất là nhìn hai cái túi sau có đáy hình trái tim thì biết. Khỏi phải nói là tôi mắc cỡ lắm, cứ nghĩ bao lâu nay mình đã mặc một cái quần jeans nữ ra đường, nhưng chị tôi nói, đừng lo, không giống như ở quê, ở Sài Gòn không ai quan tâm chuyện đó đâu, người Sài Gòn họ quan tâm mày sống ra sao chứ chẳng thèm để ý mày từ đâu, làm gì, ăn gì, mặc gì… đâu,  thôi bỏ đi.

5.
Sáng nay trời Sài Gòn đẹp, trong lúc ngồi café, chúng tôi nói chuyện về Sài Gòn, tôi nói Sài Gòn hay lắm, ở đây có đủ người tứ xứ, chủ yếu là người tứ xứ, người Hoa, người miền tây, miền bắc, miền trung, cao nguyên… ai cũng sống được, ai cũng sống thoải mái với cách sống và tư duy nguyên bản của mình hay của quê hương mình mà không ngại đụng chạm, không cần phải nhập gia tùy tục gì cả, vậy mà ai cũng dần dà thay đổi, cái thay đổi lớn nhất là mình sẽ yêu Sài Gòn, bằng một cách nào đó, dần dà dần dà mỗi ngày.


(Chợ Xóm Củi Building - Photo by Thái Ngọc Thắm - Saigon070213)


P/S: nhơn tiện thông báo luôn là cuốn sách nhỏ này sắp ra, chắc chừng 2 tuần nữa có trên toàn quốc:



Thứ Ba, 19 tháng 2, 2013

Lễ Tống Gió


...

Ở miền tây sông nước, miệt Hậu Giang, cách đây tầm nửa thế kỷ trước, dịp sau Tết thường có một lễ, gọi là Lễ Tống Gió. Người ta quan niệm rằng những linh hồn oan khuất của những kẻ trôi sông đắm đò, những yểu tử, những tội đồ… thường không được đi đầu thai, thường không chốn nương thân, hay lang thang phá phách làng trên xóm dưới. Họ, những linh hồn này, thường được gọi dưới tên chung là Gió, người bịnh thường cho là “trúng gió”, người gặp nạn coi như “phải gió”, đó là thứ gió độc, gió tai ương, cần phải tống tiễn qua một hình thức nghi lễ tâm linh, để cuộc sống được an lành hơn trong năm mới.

Việc hành lễ Tống Gió sẽ được chia làm 3 cấp, cấp ở làng xã cử hành vào 13 tháng giêng, cấp ở huyện cử hành vào ngày 14 tháng giêng và cấp ở tỉnh sẽ cử hành vào ngày 15 tháng giêng, giống như người ta phải gom Gió từ làng xã lên huyện, rồi gom từ huyện lên tỉnh, sau đó mới tống đi. Lễ Tống Gió không phải là lễ dân gian, xưa nó được cử hành như một nghi lễ chánh thức, do các chức sắc, hội tề từng địa phương đảm nhiệm, tổ chức chu toàn, bá tánh từ đó cũng hưởng ứng nhiệt tình, nghiêm túc.

Lễ Tống Gió ở miệt Hậu Giang chủ yếu làm dưới nước, thường một chiếc ghe lớn sẽ được đóng ván ngang như sân khấu, phía sau chở ít gạo, muối, trái cây, đồ đạc của bá tánh gửi Gió để sanh nhai ở chốn mới, phía trước có cờ phướn, trống đánh kèn la, có ba vị là ba cha con Quan Công mặc võ phục, dụng đao kiếm múa may đi gom Gió. Chiếc ghe này sẽ bắt đầu đi theo con nước lớn đầu ngày, do nhiều trai làng to khỏe chống sào đi từ cuối làng lên, đi hết khắp ngã kinh rạch cùng làng rồi lên huyện. 

Hai bên bờ kinh, dân chúng đem nhang đèn ra đốt, ai có trống chiêng thì đánh trống khua chiêng, ai có pháo thì đốt pháo, nhà nghèo thì gom lá khô, củi mục đốt rồi ném muốt hột vô, cho nổ lách tách, Gió sẽ chạy theo tiếng động mà từ vườn xuống kinh, rồi bị ba vị thánh kia gom lại, đem đi lên huyện. Những nhà tử tế thì gửi thêm gạo muối, ít quần áo, trái cây lên ghe, cho Gió đi chỗ mới có cái mà dùng, đừng trở về quấy nữa.

Ở Huyện cũng cử hành tương tự, rồi lên tỉnh cũng vậy, dĩ nhiên ở huyện, ở tỉnh thì qui mô buổi lễ lớn hơn, đông người hơn, ồn ào hơn. Ở miệt Hậu Giang thì cuối cùng cái ghe Gió sẽ được tống ra cù lao, chỗ đó không có người, chỉ rậm rịt cây cối, bốn bề là sông nước nên chắc chắn Gió sẽ không quay lại bờ được. Cùng với Gió, toàn bộ đồ đạc, lương thực, quần áo… gửi theo Gió sẽ được hất vào cù lao, coi như Gió có chốn nương thân mới, đủ sanh kế, cũng không đến nỗi khổ cực mà phải mò về chốn cũ.
Lễ Tống Gió thể hiện đúng bản chất người miền tây khẩn hoang, chúng ta đi khẩn hoang, con ma con quỷ cũng theo đó mà theo quấy phá, làm bất an cho cuộc sống, nhưng không vị thế mà trừ bỏ, chỉ là tìm cách tống tiễn chúng đi chỗ khác, cho chúng một cuộc sống khác. Sau Lễ Tống Gió bà con sẽ ra đồng, bắt đầu vụ mùa mới, với niềm tin rằng thứ Gió tai ương năm cũ đã xa rồi, đã không còn đây nữa.

Đã lâu lắm rồi, dễ đã hơn nửa thế kỷ, đã không còn ai cử hành Lễ Tống Gió ở miệt Hậu Giang nữa, nhiều địa phương khác gần đây thi thoảng có tổ chức nhưng chỉ là như một thứ lễ hội, biến tướng.

2013

(Ảnh chụp tại Ngã Bảy-Phụng Hiệp-Hậu Giang 0213)














LinkWithin

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...