Thứ Ba, 25 tháng 9, 2012

Sài Gòn: chuyện kể xe ôm

...

Ba câu chuyện chép lại từ ba ông xe ôm Sài Gòn.



1.

Tui chạy xe ôm đây gần hai chục năm, chỉ đứng một chỗ này, nắng cũng như mưa. Xưa lúc tui mới ra nghề thì nguyên góc này của Sài Gòn chỉ chừng chục xe, mấy năm rồi cao điểm tui đếm được gần năm chục xe, bây giờ cũng nhiều mà chắc hổng tới số đó. Cạnh tranh hả, có gì mà cạnh tranh chú ơi, toàn dân nghèo mới ra đây chạy xe ôm, mình mới có khách đi rồi thì mình nhường cho thằng khác, coi thằng nào chưa có mối hay nhà gặp khó thì nhường nó vài cuốc, nói chung đông heo thì nhiều cám, cũng chưa ai đói bởi nghề này.

Nhà tui nhỏ xíu, nằm trong cái hẻm cũng nhỏ xíu mà sắp bị giải tỏa rồi, theo diện đền bù thì tui được hơn bảy trăm triệu, tính đi kiếm miếng đất xa xa mua cái nhà ở mà chưa được. Bởi phường mới chi được có một trăm, phần còn lại đang hẹn mà chưa thấy. Một trăm triệu tui nhận tui cho cha kia mượn kìa, đó cha xe ôm ngay góc bên kia kìa, cha già dịch, cho chả mượn chớ không biết tời đời con đời cháu chả trả nổi hông nữa.

À, chuyện là chả có đứa con gái, học chung với thằng lớn tui đó, tội nghiệp con nhỏ thông minh mà dễ thương lắm nha, mà xui cái nó bị bịnh tim, hôm rồi phải vô viện, người ta nói phải mổ hết hơn trăm triệu. Chả nghe xong chả chết đứng, nhà chả nghèo quá mà, tiền đâu mổ, xếp hàng đợi hội từ thiện thì chắc con nhỏ chết khô luôn rồi.

Chả vay mượn tùm lum, rồi anh em góp một mớ cũng chỉ được ba chục triệu, còn thiếu một trăm triệu tui đưa chả luôn. Anh em không mà, không lẽ mình thấy chết hổng cứu, mà biết tiền đưa cho chả thì coi như xong phim, chờ chả độc đắc mới may ra thấy lại. Ôi mà thây cha nó, tiền bạc không có thì thôi chớ ông nghĩ coi mình nhìn đứa nhỏ chết sao đặng. Ông nghĩ coi phải hôn?

2.

Chú em có phải hay chạy chiếc xe hơi màu đỏ hông, sao nay đi xe ôm vậy? Ờ, nhiều khi đi xe ôm hay lắm chớ, nghề này nắng mưa cực nhưng mà cũng thấy vui, gặp đủ hạng người. Mình nghèo chạy xe ôm vậy chớ cũng còn sướng nghe chú, tui gặp cũng nhiều người còn nghèo, còn khổ hơn mình nữa.

Nhà tui Hóc Môn lận, nhưng mà chạy ở đây quen rồi, bị trước nhà ở đây, ngay cái hẻm hồi nãy tui đón chú đó, mấy năm nhà được giá tui bán rồi, bán cái nhà nát ở Sài Gòn mà mua được bốn cái nhà mới ở Hóc Môn, cho hai đứa con ra riêng. Tui hả, tui ba đứa mà một đứa bịnh chết hồi nhỏ rồi. Hai vợ chồng tui ở một căn, hai đứa con mỗi đứa một căn, còn một căn cho mướn, tháng hai triệu.

Nói mới nói, hai vợ chồng mà mướn nhà tui đó, nói mướn chớ tụi nó thiếu tiền nhà hơn năm rồi, có trả nổi đâu, Hai vợ chồng đó trước làm công nhân, sanh được đứa con dễ thương quá xá, suốt ngày qua nhà tui ăn cơm, kêu ông ngoại bà ngoại thấy ghét lắm. Tự nhiên năm rồi thằng nhỏ phát bịnh, bịnh gan. Ta nói hai vợ chồng có nhiêu tiền lo thuốc thang cho thằng nhỏ hết, tụi nó còn ăn mì gói qua bữa mà, đâu còn tiền trả tiền nhà cho tui. Mà tội nghiệp quá, không lẽ đuổi nó ra đường.

Ờ, thằng chồng nghỉ việc ra chạy xe ôm luôn rồi, chạy ngang cửa công ty nó luôn. Thằng nhỏ con tụi nó bữa nay cũng đỡ rồi, có bảo hiểm y tế nên bớt đóng tiền như hồi xưa. Nó cứ nói chú thông cảm để ít bữa tụi con gom đủ tiền con trả tiền nhà chú nguyên năm, tui nói thôi khỏi, coi như năm rồi tao cho bây ở đậu, năm nay mới thu tiền.

3.

Nghề xe ôm hả, đâu có ai chọn cái nghề hạ bạc này, nắng mưa cực khổ lắm, ngày tết ngày lễ còn khá chớ ngày thường kiếm trăm ngàn bạc là vui rồi. Ờ, vậy mà có đứa còn đi cướp của xe ôm chớ, thiệt thất đức quá xá, chắc tụi xì ke xì cọt tới cữ làm liều, chớ ai đâu mà cướp của xe ôm, cướp nó cũng có thằng này thằng khác.

Mà nói vậy chớ hông phải vậy nghe chú, tối hôm bữa tui chở một thằng đi Bình Dương, mặt nó lấm lét tay cầm cái túi đen, tui thấy hơi gian mà lỡ đi rồi biết sao. Trên đường tui cũng nói chuyện này chuyện kia, chuyện cha mẹ, chuyện quả báo này nọ. Mình cũng không phải hay nhưng mà mình già rồi, chuyện sống ở đời sao cho phải thì tui cũng nói được, mới đầu tui nghe nó ậm ừ, một hồi nọ bắt đầu dạ dạ, một hồi nữa thì nó biểu tui quay về.

Tui chở nó về Thanh Đa, nó biểu tui chờ nó vô nhà người quen trong chung cư, rồi nó xin số điện thoại nói có gì lát gọi. Nó đi vô một hồi rồi nó nhắn tin, cái tin nhắn tui còn lưu trong máy nè chú. Nó nhắn nói hồi nãy tính cướp xe chú, mà nghe chú nói chuyện nên đổi ý, nó xin lỗi, hứa bữa nào có tiền quay lại trả tiền cuốc xe. Lát tui lấy tin cho chú coi, mình nói phải thì thằng ăn cướp cũng nghe. Nhiều người biểu tui báo công an, tui nghĩ thôi, nó nghĩ lại rồi mình làm vậy coi hông được.

Mà lạ nghe chú, tui chạy xe nào giờ chớ chưa ai xù tiền xe, có người hồi xưa đi mối, thiếu có một cuốc xe mà lúc qua Mỹ gửi tiền về trả đàng hoàng. Nghĩ cũng vui, người ta nhớ mình, ngoài chuyện cơm áo cũng có chút tình nghĩa, phải hôn chú?

 

Thứ Sáu, 21 tháng 9, 2012

Sông: mê mải phận người

...

1.
Tôi vốn thích những chuyến đi, nhất là những chuyến đi vô định, đi không phải để đến, đi là để rời khỏi. Dĩ nhiên là tôi vẫn không có và không muốn tìm một cơ hội để có thể dứt khỏi thường nhật và ra đi, như tôi vẫn hằng mơ. Đó là lý do tôi thích những cuốn kiểu như Nhạc Đời May Rủi (Paul Auster) hay Vượt Lằn Ranh (Cormac McCarthy)… ngay cả trong giấc mơ của mình tôi luôn nghĩ về một chuyến đi như thế, lang thang và suy tư, thả mình về với bản ngã thật của mình, đi để cảm nhận cuộc sống theo cách mà nó diễn ra từ ánh nhìn lơ đãng của một kẻ ngoài cuộc.
 

 2.
Mới đây, chuyến hành trình hư ảo mới nhất của tôi là chuyến ngược dòng sông Di bằng tiểu thuyết Sông của Nguyễn Ngọc Tư. Hai trăm trang sách đưa tôi đi hết ba đêm, và tôi sẽ đi tiếp với cuốn sách nhiều đêm sau nữa. Trong bữa rượu với Tư ở Cà Mau cách đây hai năm, tôi đã hỏi Tư một câu rằng liệu Tư có ý định viết tiểu thuyết, Tư nói chưa, nhưng sẽ có, tôi luôn chờ đợi cuốn tiểu thuyết đó, tôi luôn hình dung nó sẽ là một một chuyến đi dài.
 

3.
Và bây giờ tôi đang cùng Tư đi với nó, cuốn tiểu thuyết với cái tên gọn lỏn: Sông, chuyến hành trình đầy trăn trở và suy tư, như rời khỏi cũng hình như trở lại, nửa buồn bã nửa dữ dội khôn cùng, vừa đau đáu thời cuộc vừa hư ảo lung linh. Sông Di là con Sông của tôi, của bạn hay của bất kỳ ai, là một con sông bạn có thể thấy ở bất kỳ đâu trên mảnh đất Việt này, ở miền nam nằng nặng phù sa, gầm gào xuyên qua dãy Trường Sơn hùng vĩ, len lỏi rờn xanh trong vùng núi phía bắc hoặc mằn mặn lang bang những cửa biển hạ lưu. Đó là một con sông chảy từ trong quá khứ, chảy từ trong tiềm thức, chảy qua từng số phận.
 

4.
Nhiều người đọc cho rằng bi kịch là sở thích của những nhà văn viết tiểu thuyết tâm lý, tôi không cho là như vậy, hoặc giả điều đó chỉ đúng với những Nhà-viết-tiểu-thuyết thôi. Nhà văn có tài luôn có cách để làm cho những bi kịch trong tác phẩm của mình ngời sáng và đẹp, để người đọc tìm thấy chính mình đằng sau những câu chữ nghèn nghẹn của bi kịch chứ không sống cùng với nó, không u buồn với nỗi buồn thân phận trong tác phẩm. Tôi nghĩ Nguyễn Ngọc Tư là một trong rất ít nhà văn đã làm được điều đó, trong vô vàn những bi kịch của thân phận con người mọc lô nhô như cái cây ngọn cỏ hai bên bờ sông Di mà bạn sẽ gặp, vẫn ngời lên, vẫn chớm ra những mầm xanh của tình yêu, tình yêu mãnh liệt đến ngẹt thở. Trên những dằn vặt trở trăn với dòng chảy đầy biến động của Sông Di vẫn có một mặt trời nhân hậu tỏa sáng. Bạn không thấy nó nếu bạn chờ một cái hậu nào đó của từng câu chuyện, bạn chỉ có thể nhận ra nó dưới từng câu chữ trần thuật của Tư, ấm nóng như cầm một bàn tay.
 

5.
Tôi thích những cái tên trong Sông, dù biết chỉ là hư cấu, nhưng cách mà Tư hư cấu những cái tên cho tiểu thuyết của mình cũng đẹp, cũng ẩn chứa trong nó một sự quyến rũ mê hồn, từ những cái tên đồng bằng thân thuộc ngổn ngang thân phận như chợ Mù Sa, quán Tầm Sương… đến những chốn lãng đãng khói sương tiền kiếp như cái chợ Khói, như Thị Trấn Lệ Kiều, như Đồng Nàng, hay thậm chí là ma quái, liêu trai như ở Băng Khâu, như Chợ Chằm, như Hồ Thiên hay bến Ể Uu… Những nơi chốn và những câu chuyện về thân phận con người ở hai bên bờ sông Di luôn khoác lên mình vẻ u uất cố hữu, đôi lúc người đọc cảm thấy trói buộc, ngột ngạt tưởng chừng như không thể vùng vẫy ra khỏi một lời nguyền số kiếp nào đó chưa được gọi tên, nhưng không phải. Bằng và vì tình yêu, tất cả vẫn huyền ảo trôi đi, như sông Di.
 

6.
Chuyến hành trình với Sông sẽ đem đến cho mỗi người một cảm nhận khác nhau, nhưng đối với tôi thì thõa mãn, không còn nghi ngờ gì nữa, vẫn với bút lực phi phàm của mình, Sông của Nguyễn Ngọc Tư không hề là sự thử nghiệm, Sông chính là sự dấn thân, sự lột xác mãnh liệt, đau đáu và rực rỡ.

.

Thứ Năm, 20 tháng 9, 2012

Nhà Tình Thương


...
Ông ở ngay trước nhà tôi, kịch đối diện. Người ta gọi ông là ông Hai. Ông xuất thân trong xóm nhưng bỏ đi một thời gian lâu rồi. Nghe nói ông có khoảng hơn ba bà vợ và khoảng gấp đôi chừng đó đứa con, nhưng trong xóm chỉ biết ông một mình, những bà vợ và những đứa con ở đâu đó nơi ông đã đi qua, đâu đó trong quãng đời lang bạt của ông. 

Về già ông về ở cùng một người em nghiện rượu ở cái chòi lá cất tạm bợ trên miếng đất còn trống trong xóm, người em chết đi ông vẫn tiếp tục ở đó và nhang khói. Vì ông là cư dân lâu đời của xóm nên phường xét hoàn cảnh và chi tiền xây cho ông một căn nhà tình thương trên mảnh đất đó, vậy là cuối đời ông lại có căn nhà, tuy nhỏ vẫn khang trang hơn cái chòi lá ngày nào.

Ông Hai lúc hiền thì thiệt hiền, trong xóm ai cần gì ông cũng lăn vô giúp, chưa kêu đã tới, cho tiền ông không lấy, mời cơm thì ông ăn, ông hay đi lòng vòng chọc mấy đứa con nít cho chúng cười, con nít cả xóm thường tụ tập ở nhà ông, có đứa ăn ngủ luôn ở đó. Ông Hai lúc dữ thì cũng thiệt dữ, nhà nào để con nít khóc lâu quá ông cũng qua la, thằng nào chạy xe nhanh trong hẻm ông xách cây ra rượt, đêm rảnh ông đi lòng vòng canh ăn trộm, nhắc chừng mấy nhà quên đóng cửa hay khóa xe. Người ta quen với ông Hai đến nỗi bữa nào vắng tiếng chắc lưỡi chọc mấy đứa con nít của ông là nghe buồn buồn. 

Căn nhà ông không bao giờ neo đơn, lúc nào cũng có ít nhất một đứa con của ông từ đâu đó về ở chung, cơm nước cho ông, trong xóm biết được ba đứa, còn vài đứa nữa thỉnh thoảng ghé chơi, làm ly rượu rồi cho ông ít tiền. Những đứa con của ông tính nết khác nhau, chúng ít học và lăn lóc ra đời, làm đủ thứ nghề để sinh nhai, có đứa cũng ưa rượu chè, nhưng tất thảy chúng đều giống nhau ở một điểm: chúng cực kỳ lễ phép và luôn giúp đỡ người khác một cách tận tâm, cả xóm đều thương chúng.

Một lần cách đây mấy năm, ông Hai thấy một đôi vợ chồng trẻ từ Vĩnh Long chở theo một đứa con trai nhỏ bằng xe máy lên Sài Gòn lang thang tìm chỗ trọ, thấy họ vất vả lại lễ phép nên ông thương, ông đem họ về nhà, nhận là con, xưng tía, vậy là đại gia đình ông lại có thêm một gia đình nhỏ, sống lung nhúc trong một căn nhà cấp bốn nhỏ xíu, phía trước có gắn tấm biển: Nhà Tình Thương. Gia đình nhỏ kia ở với ông được mấy năm, sanh thêm một thằng con trai nữa, đặt tên là thằng Lộc, có mấy đứa nhỏ trong nhà như chộn rộn thêm, bữa ăn nào nhà ông cũng tỏa mùi thơm phức, mùi tình thương.

Ba má Lộc cũng như mấy đứa con ông, cũng lễ phép, cũng luôn giúp đỡ người khác một cách tận tình, chúng đối đãi với ông nhất mực kính trọng, người ngoài nhìn vào tưởng tía con thiệt. Cả hai đều siêng năng, làm ngày làm đêm, nhận đồ về nhà làm thêm nên sau mấy năm ở đậu nhà ông cũng dư được trăm triệu, mới xin phép ông Hai lên Bình Chánh mua cái nhà nhỏ ra riêng. Bữa nhà nó đi, cả xóm phụ vô giúp, mỗi người cho ít món đồ về nhà mới. Ông Hai nhìn theo mấy đứa nhỏ mắt lưng tròng. 

Hôm qua thằng Lộc điện thoại về, nói nhà mới không mát bằng nhà nội, hỏi ông nội ăn cơm chưa, con muốn về ngủ với ông nội. Có vậy thôi mà ông cười hoài, nước mắt chảy trên khuôn mặt nhăn nheo thời gian, lẩm bẩm : cha mày, ruột rà gì đâu mà kêu nội nội ngọt ngay.

Thứ Tư, 19 tháng 9, 2012

tình yêu tình yêu

 
Phút ngẫu hứng với Fuji X10
 
Tại: MoonLight Cafe RT CT Plaza
 
 









Thứ Năm, 13 tháng 9, 2012

thực ra biển không phải màu xanh


Thực ra biển không phải màu xanh

1.
Đúng vậy, thực ra biển chứa đầy một thứ nước không màu và có vị mặn. Mặc cho thơ, nhạc, họa hay những đôi tình nhân vẫn cho rằng nước biển màu xanh thì nó vẫn là một thứ nước không màu, rất đặc trưng. Có thể một con vật khác, tôi lấy ví dụ một con cua chẳng hạn, nhìn thấy nước biển màu khác, màu cam chẳng hạn, và nó sẽ làm thơ, vẽ hoặc hát rằng nước biển có màu cam. Đó là một cuộc chiến về nhận thức, giữa một gã tình nhân và những con cua đực si tình và lam lũ, mà đôi khi, việc một con cua đực có làm thơ hay không còn đang là vấn đề cần phải tranh cãi, con người mà, mọi thứ thuộc về họ đều chứa đựng mâu thuẫn.

Cuộc chiến nhận thức là một khám phá đạt giới hạn của văn minh nhân loại, dù nó đơn giản đã được qui định hoặc mã hóa đâu đó trong chuỗi ADN, một hôm khi ta nhận ra nước biển thực ra không phải màu xanh, những bước sóng ánh sáng, hoặc thứ mà ta cho là như thế, tương tác với các tế bào hình nón, hoặc một hình dạng mà ta nghĩ nó giống cái nón, cho ta một nhận thức về nước biển màu xanh và khá đẹp, hoặc ta nghĩ rằng đẹp.

Và bi kịch, hoặc những gì được cho rằng ra gây cảm giác buồn bã, của con người, thực ra nó cũng rất bình thường, xét từ bản chất của nó, chỉ là cách chúng ta tương tác với nó khác đi, trong và sau đó. Một việc bình thường, xảy ra trong một ngày bình thường, của một người bình thường, trong một thành phố… chúng ta thường quan tâm đến cảm xúc, cảm xúc của người đó và cảm xúc của chúng ta, và bi kịch là những gì ta cho rằng (hoặc cảm nhận), sau đó, như ta đã và vẫn nghĩ rằng nước biển màu xanh. 

2.
Đọc Raymond Carver (RC) là một việc khó, như bạn đã biết rằng nước biển không phải màu xanh, và bắt đầu nhìn thấy nó có những màu sắc khác, dù về cơ bản là buồn bã, tối giản và ít lãng mạn hơn thứ màu xanh nhận thức của bạn. 

Những truyện của RC khá ngắn, những mẩu chuyện khá đời thường, như kiểu bạn có thể nhặt một mẩu như thế ở bất kỳ đâu, trong cuộc đời của bạn hoặc của bất kỳ ai khác. Những câu chuyện không đầu không cuối, những xen cảnh chậm rãi, những đối thoại rời rạc, những nhân vật không có cá tính và không suy nghĩ, những sự kiện không có cao trào, không nút thắt và không gợi mở…. giống như bạn chỉ ghé mắt vào xem (hoặc nghe) một đoạn trích thường nhật, trong cuộc đời một người bình thường, trong một thành phố đâu đó bên kia bờ biển… Nghệ thuật của lối kể chuyện là RC sẽ bắt bạn phải làm các việc còn lại như đặt câu chuyện vào bối cảnh của nó với từng tiểu tiết mà bạn cho rằng nó nên như thế, đưa cảm xúc vào những đối thoại hoặc giả phức tạp hơn là tìm cách cho cá tính và suy nghĩ vào nhân vật, dù giả định như thế, nếu hoàn thành nhanh, bạn nhận ra một bi kịch, dù nhỏ và đơn giản, của chúng ta, hay cách mà bạn cảm nhận về nỗi buồn, của chúng ta.
 

3.
 

Cách đây hai năm, chúng tôi ngồi với nhau trong một buổi tối lãng mạn hoặc thực ra đó là một buổi tối bình thường nhưng men bia và văn chương làm mọi thứ thăng hoa lên, chúng tôi đã nói về Raymond Carver (RC) và về việc đưa các tác phẩm của ông đến với đọc giả Việt Nam, trong lúc cao hứng, chúng tôi đã nhất trí rằng không có ai hơn Lâm Vũ Thao để làm việc đó. Hai năm sau, khi cầm tập truyện ngắn “Em làm ơn im đi, được không?” trên tay, tôi là người sung sướng nhất, hoặc giả là thứ nhì, sau Lâm Vũ Thao và nỗ lực phi thường của bạn ấy. 

Tôi có đọc bản tiếng Anh một vài truyện, một vài truyện khác tôi đã đọc từ blog của Thao hoặc từ một dịch giả khác, phải công nhận đây là bản dịch hoàn hảo, trau chuốt và tỉ mỉ, đúng chất RC. Tôi phải đọc thật chậm và thưởng thức, dừng lại sau mỗi câu chuyện và bắt đầu kể tiếp phần của mình, suốt một đêm hôm qua.

Chúc mừng Lâm Vũ Thao, và chúc mừng những ai từ nay sẽ được đọc một thứ văn chương khác, được nghe RC kể chuyện, rất khác, như kiểu bạn bắt đầu nhìn nước biển có màu khác hoặc biết đâu, như tôi, bạn sẽ được đọc một bài thơ thất tình của một con cua đực, đâu đó trên bờ biển màu cam của nó.

LinkWithin

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...