Thứ Sáu, ngày 11 tháng 4 năm 2014

tên miền thương nhớ



...
1.
xưa tôi làm xuất nhập khẩu, hay lãnh hàng ca gô hàng không ở kho TCS, cùng làm hàng với tôi thời đó có một chị nọ, tôi nhớ chị cao, ốm và đen, nhưng lúc nào cũng được làm hồ sơ trước, lãnh hàng trước tôi và mọi người, giống như có một sự ưu ái đặc biệt nào đó. Có lần cafe chờ ngớt mưa, tôi ngồi chung với chị, hỏi ra mới biết chị tên là Hà Tiên, ba má chị sanh chị ở Hà Tiên thì đặt luôn tên vậy, chị dân biển nhưng nhà nghèo, một mình áo nóp lên Sài Gòn mưu sinh chớ cũng nhớ biển lắm, chị nói hổng hiểu sao ai cũng thích cái tên này, cứ thấy tên chị là người ta ưu tiên một chút, riết rồi quen, cũng thích, người ta thương mình bởi cái tên đó em.

2.
quán café tôi hay ngồi mỗi sáng có nhiều nhân viên phục vụ, đa số đều rất dễ thương, khách ngồi ở quán đều là khách quen, sáng nào cũng ngồi ăn sáng café trước giờ đi làm, thường vô quán kêu phục vụ khách chỉ gọi “em ơi”, nhưng riêng quán này có hai bạn phục vụ được gọi tên nhiều nhất, đó là hai bạn trẻ, tên là Bạc Liêu và Cà Mau. Tôi không biết đó có phải là tên khai sanh của các bạn hay chỉ là tên gọi chơi, chỉ thấy khách hàng gọi suốt, Cà Mau cho chị rau trụng, Bạc Liêu ly đá của anh đâu, tính tiền Cà Mau ơi, thậm chí ra về kéo ghế còn ngoái lại, chị về nghe Bạc Liêu… kêu riết hai bạn này bận túi bụi nhưng có vẻ vui, ở đời, được gọi tên là vui rồi,

3.
hôm qua tôi đi khám ở bệnh viện, lúc đọc tên chỗ lấy thuốc thì thường nhân viên sẽ đọc tên kèm theo quê quán, ví dụ, mời anh ABC ở Long An, mời bác XYZ ở Tiền Giang, mời chị OPQ ở Bình Dương, mời Lê Thị Sài Gòn, ở… chị đọc tên khựng lại một vài giây rồi im hẳn, tên Sài Gòn thì tất nhiên là ở Sài Gòn rồi, đó là một cô bé nhỏ nhắn, tầm 18-20, tôi thấy cháu có vẻ mắc cỡ vì bị mọi người nhìn nhưng cũng khá vui, hỏi chuyện thì hóa ra cháu là … người ngoài bắc, bố mẹ sanh cháu ở Sài Gòn nhưng giờ cả nhà đã lên Bình Phước sống, (chuyện của cháu khá dài, hôm nào rảnh kể riêng), cháu nói, cháu thích tên Sài Gòn lắm chú, gặp ai cháu cũng xưng tên, tên hay, ai cũng khen vậy.

4.
đọc báo mạng thấy có tin về đời tư của Andrea và Baggio, tưởng là sao bên tây hóa ra không phải, là sao Việt, tôi không phản đối chuyện đặt tên con theo kiểu tây, dù đôi khi nhà chẳng có yếu tố nước ngoài nào, nhưng tôi vẫn thích một cái tên thuần Việt hơn, và nếu đó là một cái tên của một vùng đất nào đó, dù nghèo đói quê mùa bao nhiêu, vẫn hay hơn. Có biết bao nhiêu người Việt được đặt tên theo địa danh, như tôi, Hà Phú là ghép giữa Hà Tĩnh và Phú Yên, bây giờ thằng cháu tôi, sanh ở Sài Gòn, tên nó là Hà Tĩnh, tôi thích tên đó vô cùng. Thời tôi, những cái tên-địa-danh có lẽ nhiều hơn bây giờ, ví như Trường Sơn, đó là một địa danh rất ít người ở, nhưng nó đã là tuổi trẻ là tình yêu là cuộc đời của biết bao ông bố bà mẹ, Trường Sơn luôn là cái tên đẹp và ý nghĩa, hay như trước đó, là Điện Biên, là Mường Thanh, là Him Lam… chẳng hạn.

5
một cái tên quê, có thể nó không đẹp như Hồng Hồng Tuyết Tuyết, có thể nó không tây như Andrea hay Baggio, có thể nó quê mùa như Gò Quao, Xẻo Rắn, Cài Bè, Kinh Cụt, Trà ôn, Trà Ếch… gì đó, nhưng luôn là một cái tên thương mến. Tôi sẽ luôn thương những người mang tên quê, tôi thương một người mang cả quê hương trong tên mình, tôi sẽ thương một người mang cả một miền thương nhớ suốt cuộc đời mình, đó là những cái tên đẹp, đẹp nhứt.

Thứ Hai, ngày 03 tháng 3 năm 2014

về một người che nắng

(cho em 7-3)

1.
Trong phim Nebraska, có bà vợ già, luôn miệng chửi chồng, bởi ông chồng già nghiện rượu, gàn dở, đang bị hoang tưởng về việc trúng số ở Nebraska và cứ trốn nhà đi lãnh thưởng. Nhưng trong một nhịp phim chậm buồn đến kinh ngạc, như bước chân của ông lão lúc gần đất xa trời, lúc người con trai đưa ông về quê cũ để thực hiện việc lãnh thưởng không-bao-giờ-xảy-ra ấy, bà vợ đã âm thầm đi theo, và lúc này các con của bà mới nhận ra ở mẹ của họ một tình yêu với bố mình, và hơn cả tình yêu, là sự thông cảm, hiểu biết, chia sẻ, thậm chí là bảo vệ chồng, chỉ có bà mới hiểu ông, ai là bạn tốt của ông và ai là những người bạn xấu.

2.
Sáng nay tôi đi làm, đi sau một đôi bạn trẻ, họ đi xe máy biển số 77, người con gái đeo khăn che mặt và mang găng tay kín mín nên tôi không biết mặt, chàng trai thì gầy, đen nhưng khá điển trai và rất phong trần. Lúc xe đi sau một chiếc xe bồn xả khói đen, cô gái chồm tới trước dùng găng tay bịt mũi chàng trai, lúc xe đi ra đường lớn, nắng lên, cô gái lái chồm lên trước, dùng găng tay của mình che lên hai cánh tay cầm lái để trần của chàng trai... đó là những cử chỉ đáng yêu, và của tình yêu, không trình diễn và không lãng mạn, nhưng tin tôi đi, đó là tình yêu

3.
Đôi bạn trẻ tôi gặp sáng nay làm tôi nhớ lại hình ảnh vợ chồng mình, cũng như vậy. Thời đó chúng tôi cũng vậy, một đôi trẻ yêu nhau, cô gái luôn bênh cạnh chàng trai, cùng nhau làm mọi thứ, cùng nhau đi khắp nơi, cùng nhau nếm trải mọi hương vị, cả ngọt ngào và cay đắng. Bây giờ chúng tôi không đi xe máy nữa, buổi sáng tôi lấy xe ra trước, nàng đưa con ra đi ra sau, nàng mở cửa trước, ngồi cạnh tôi và đưa tay ra, chúng tôi nắm tay nhau một chút, trước khi tôi vào số và vận hành một ngày của mình. Ngày 7-3 sắp tới, chúng tôi sẽ kỷ niệm mười chín năm yêu nhau, không nhiều đối với một tình yêu, nhưng là mười chín năm bền vững, là mười chín năm đầy kỷ niệm, mười chín năm là bảy ngàn cái nắm tay buổi sáng như thế

4.
Tình yêu, không cứ phải trái tim và nụ hôn, không cứ phải hoa và nhẫn cưới, không cứ phải những tấm ảnh lãng mạn... tình yêu, đôi khi nhỏ như một cái nắm tay, như một cử chỉ che nắng, như cách nhận xét về một người bạn. Tình yêu, là một chặng đường cùng nhau, bắt đầu từ sau đám cưới, nên nhớ, nó bắt đầu từ sau đám cưới chứ không phải kết thúc ở đó.

5.
note này kỷ niệm 7-3, nhưng vô tình trùng vào dịp 8-3, nên chúc mừng chị em phụ nữ, những người che nắng. Đối với các chàng trai trẻ, hãy nhớ rằng, mai sau, dù ta có bao nhiêu bạn bè chăng nữa, thì chỉ có duy nhất một người bạn tận tụy theo ta tới lúc lìa đời, mai sau, dù trên đời có biết bao nhiêu cô gái trẻ đẹp chăng nữa, thì chỉ có một cô gái, cô gái năm xưa đã lấy tay che nắng cho ta mà thôi, chỉ một mà thôi






Thứ Tư, ngày 22 tháng 1 năm 2014

chuyện làm ăn ở Sài Gòn (2)

...
xem: Phần 1

Vậy để trả lời cho câu hỏi vì sao nên khởi nghiệp, thì tôi cho rằng, sao cũng được, miễn là bạn thích, phải thật thích, đừng cố tìm một lý do, mà thay vào đó, hãy đặt câu hỏi ngược lại.

Vì sao không nên khởi nghiệp?

Có nhiều bạn trẻ, rất trẻ, tới gặp tôi, hỏi thẳng thừng, em/cháu định bắt đầu kinh doanh cái này, làm ăn cái nọ, và xin lời khuyên. Thật khó cho tôi để nói với các bạn, nếu tôi nói: tốt, bắt tay vào thôi, thì tôi cũng áy náy vì chưa nói hết lòng với bạn, còn nếu tôi nói thực lòng, khuyên bạn nên nghĩ lại thì bạn sẽ không vui, và dù không vui, bạn cũng chẳng nghe lời khuyên ấy, vì lòng bạn đã quyết. Bạn tìm đến tôi không phải xin một lời khuyên, mà đúng hơn, cái bạn cần là một lời động viên, cổ võ từ tôi. Vì khó trả lời cho từng bạn nên tôi viết ra đây luôn, hơi thẳng thắn chút, nhưng coi như tôi đã hết lòng chia sẻ.

Qua nhiều trải nghiệm, từ chính tôi, và từ bạn bè, tôi có thể ghi ra vài tình huống mà bạn không nên, hoặc chưa nên bắt tay vào khởi sự một việc kinh doanh. Mười mấy năm trước, lúc toan tính những dự án kinh doanh đầu tiên, tôi rơi vào hầu hết trong các tình huống sau đây, và tôi đã từng thất bại, không chỉ một mà nhiều lần, đã phải trả giá rất nhiều và cũng gặt hái rất nhiều những trải nghiệm quí báu, nếu bạn thấy mình trong những tình huống sau thì cũng thì cũng đừng vội nghi ngờ, ngay cả từ trường trái đất còn có lúc không đúng thì trải nghiệm của tôi cũng có thể sai.

Bạn không nên khởi nghiệp trong 5 tình huống sau:

  1. Khi bạn còn quá trẻ: theo tôi, dưới hai lăm tuổi thì đừng nên làm điều gì một cách nghiêm túc, như lập gia đình hay lập công ty, bạn có thể thấy nhiều tấm gương bỏ học thành công hay tỉ phú 19-20 tuổi… nhưng đó chỉ là vài trường hợp, hoặc họ cực kỳ xuất sắc, hoặc cực kỳ may mắn, tôi thì tôi nghiêng về vế sau nhều hơn. Khi trẻ, lợi thế của bạn là sức khỏe, nhiệt huyết và sự liều lĩnh, nhưng điều đó không cam kết gì cả. Ở tuổi này, sự háo hức và nhiệt huyết của bạn cũng chính là hạn chế đầu tiên, bởi như một con thiêu thân, bạn lao vào ánh sáng vinh quang của sự nghiệp bất chấp mọi thứ, và cũng như con thiêu thân, bạn không đến được đích. Có thể bạn nghĩ rằng: tôi còn trẻ, tôi mạo hiểm chút, nếu thất bại thì coi như một bài học trường đời, vậy cũng tốt, nhưng nói trước, bài học này tốn kém lắm, nhất là niềm tin của bạn, tuổi trẻ là tuổi của tin yêu, tin vào cuộc đời, vào con người, mất niềm tin khó mà lấy lại được, và nửa đời về sau của bạn, dù có thành công đến đâu, cũng khó bù đắp lại niềm tin đã mất. Cá nhân tôi nghĩ rằng, nếu không thừa hưởng một một công việc kinh doanh của gia đình hoặc bỗng nhiên gặp một cơ hội kinh doanh hiếm hoi như nhật thực toàn phần, thì trước tuổi này bạn nên đi làm thuê, kiếm đủ tiền để đi du lịch bụi, đọc sách, sống trọn từng giây phút của tuổi trẻ và tình yêu, đừng vội, mơ ước không bị quá hạn đâu.

  1. Khi bạn vẫn còn đi làm thuê: Có nhiều người mong muốn vẫn giữ một công việc, với thu nhập ổn định đủ bảo đảm cuộc sống nhưng vẫn muốn khởi sự một công ty riêng, kiểu chân trong chân ngoài, hai tay hai súng… điều này tôi khuyên là không nên, vì bạn sẽ thiếu tập trung, và hệ quả là cả hai việc đều dễ không thành công, giống như vừa ăn cơm vừa đánh cờ, cơm cũng mất ngon mà cờ thì đánh dở. Mười mấy năm đi làm thuê tôi từng toan tính đủ thứ chuyện, thực hiện không biết bao nhiêu dự án, nhiều lúc ban ngày ở  công ty tối về làm suốt đêm, nhưng tôi sớm nhận ra mình không thể thành công với kiểu chân trong chân ngoài này. Khi làm thuê, bạn không chủ động về thời gian, nên nếu không có một người trợ thủ đắc lực, có chuyên môn và trách nhiệm tương đương với bạn hoặc hơn, để đảm nhiệm công ty cho bạn, thì đừng nên cố làm hai việc cùng lúc. Dĩ nhiên tôi không khuyên bạn hãy nghỉ việc trước khi bắt đầu, nhưng ít ra, một khi đã chạy, bạn chỉ có thể chạy trên một đường mà thôi.

  1. Khi bạn được bạn bè rủ: hãy cân nhắc kỹ việc khởi nghiệp chỉ vì một lời rủ rê của bạn bè, dù đó là người bạn thân nhất. Đôi khi trà dư tửu hậu với nhau, vài người bạn này ra ý định kinh doanh, một nhà hàng hay quán café, một công ty kinh doanh sản phẩm mà cả nhóm cùng quan tâm hoặc từ một ý tưởng mà mọi người cho rằng nó thật xuất sắc. Người Việt khác người phương tây ở chỗ thiếu rạch ròi giữa tiền bạc và tình cảm, điều này đôi khi cũng tốt vì rạch ròi quá thì bạn bè khó thân thiết, luôn có khoảng cách, nhưng riêng trong việc hùn hạp kinh doanh thì nó hoàn toàn không tốt chút nào, kể cả khi mọi thứ thành công rực rỡ. Nếu bạn không phải là người khởi xướng đầu tiên, thì đừng làm người thứ hai, theo tôi từng biết thì những quan hệ từ việc khởi sự hùn hạp kiểu đó thường không bền, nếu bạn là người thứ hai trong cuộc tình đỗ vỡ này, thì có khi bạn vừa mất tiền vừa mất cả bạn bè. Tôi từng trải qua chuyện này, không phải vì thất bại mà chính việc nhận ra bạn bè ở một góc nhìn cơm áo đã làm tôi rất buồn, thậm chí một thời gian dài tôi chỉ đi chu du thiên hạ một mình cho nguôi ngoai.

  1. Khi bạn không có những kiến thức cơ bản thuộc các lĩnh sau: quản trị, kế toán và tiếp thị. Đôi khi bạn rất giỏi về việc mình sẽ làm, ví dụ như bạn là một nhà hóa học và bạn muốn kinh doanh hóa chất, rất tốt, nhưng chưa đủ. Tôi gặp rất nhiều trường hợp này, những người giỏi thực sự cuối cùng phải đầu hàng, không hiểu vì sao mình thất bại. Cho dù tới đó bạn có đăng ký học mấy lớp ban đêm về quản trị hay bán hàng thì nó cũng không thực sự giúp ích nhiều nữa, bạn cần có nó trước, trước cả khi bạn nghĩ đến việc khởi nghiệp. Dĩ nhiên không nhất thiết phải có bằng cấp trong những lĩnh vực này, chỉ cần bạn tự học và áp dụng những thứ đã học vào trong công việc hằng ngày, trong những thông tin kinh tế, tập quan sát và rút ra bài học cho mình. Cả ba thứ kiến thức trên, nếu chịu khó học hỏi thì bạn cũng có thể vừa làm vừa học, nhưng tốt nhất nên có nó trước khi bắt đầu, bởi nếu không, những kế hoạch kinh doanh của bạn ngay từ đầu đã sai be bét rồi, khó mà sửa chữa được.

  1. Khi bạn chưa đủ quyết tâm: à, cái này mơ hồ lắm, hơi thuộc về tính cách. Bạn nghĩ, bạn muốn là một chuyện, nhưng quyết tâm theo đuổi đến cùng thì là chuyện hoàn toàn khác. Tôi gặp không ít người, lúc khởi sự rất quyết tâm, rất máu lửa, nhưng đến khi có vài khó khăn là bỏ cuộc, đôi khi tự dưng bỏ cuộc chỉ vì không hứng thú nữa, đôi khi bỏ cuộc chỉ vì vài lời ca thán của gia đình, của bạn bè, đôi khi bỏ cuộc vì nghĩ rằng mình không gặp thời. Cũng có khi, ban đầu, bạn tô vẽ kế hoạch của mình sặc sỡ quá, đến khi thực tế không được như mong muốn, đã làm bạn nản lòng. Hãy xác định, con đường bạn chọn trước mắt không dễ dàng, không có con đường nào dễ dàng, và bạn không còn bước đi với tâm thế một người làm công ăn lương nữa, không thực nghiệm, không nghệ sĩ gì nữa, bạn đang ra trận, bạn đang chiến đấu, bạn đang chạy đua… hãy dẹp bỏ những mơ mộng và xắn tay áo lên. Đừng nhìn biển theo cách một du khách nằm trên bãi cát trắng và nhâm nhi café, hãy nhìn biển bằng con mắt dạn dày sóng gió của một ngư ông. Tôi thích một câu của tổng thống Putin, trích trong hồi ký của ông lúc còn huấn luyện sĩ quan KGB: “nếu chưa muốn bắn, thì đừng rút súng khỏi bao”


Trong các tính huống trên, tôi không đề cập tới vốn, kinh nghiệm, sản phẩm, dịch vụ, thị trường… những thứ mà bạn thường nghĩ tới khi lên kế hoạch, tôi sẽ bàn mấy chuyện đó ở chương sau.

Thứ Hai, ngày 20 tháng 1 năm 2014

chuyện làm ăn ở Sài Gòn (1)


Viết cho mấy bạn trẻ, có ý định làm ăn, hay nói cho đúng từ là khởi nghiệp, ở Sài Gòn, bởi Sài Gòn là đất làm ăn, như tôi đã từng nói nhiều lần, cơ hội luôn có và luôn chia đều cho mọi người, không phân biệt bạn là ai và bạn đến từ đâu, không phân biệt bạn là lính mới hay đã từng lừng lẫy danh tiếng, bởi Sài Gòn luôn độ lượng và công bằng. Nói trước là qua những trang viết này, tôi không có ý định kể hết việc kinh doanh của mình vì tôi cũng chỉ là một người bình thường thôi, không đủ tầm để kể mấy chuyện đó, tôi chỉ muốn chia sẻ vài trải nghiệm, bằng việc kể chuyện.

Phần một: Khởi Nghiệp

Câu chuyện khởi nghiệp thì rất nhiều người viết rồi, tôi thấy đa phần đều ít nhiều nhuốm màu huyền thoại, bởi đa phần đều được kể bởi những doanh nhân giàu có và thành đạt, nhiều người trong số họ dùng quá khứ bần hàn bươn chải của mình như một cách quảng bá tên tuổi, dù thực ra không cần thiết đối với một doanh nhân. Tôi được biết đến như một người viết không chuyên, nên tôi xin viết dưới một góc nhìn khác, có thể bạn thấy lạ, hãy đọc cho vui và nếu có chút ít gì giúp được cho bạn thì cũng mừng. 

Tôi đã từng khởi nghiệp nhiều lần, câu này nghe như là câu: tôi đã từng bỏ hút thuốc lá nhiều lần, nghĩa là cũng từng ấy lần tôi thất bại. Tôi ra đời kiếm tiền từ rất sớm bằng việc bán thuốc lá dạo bên bờ biển năm lớp Ba rồi sau đó là đạp xích lô, làm công nhân, bốc xếp, làm rẫy… nên tôi khá hiểu giá trị đồng tiền, dù luôn miệng coi tiền bạc là phù du, ai cũng vậy. Chính vì từng là người lăn lộn để kiếm tiền nên những năm tuổi trẻ tôi ôm ấp những giấc mộng kinh doanh lớn và bất cứ khi nào có cơ hội là tôi bắt đầu, thậm chí là bắt đầu với hai bàn tay trắng, tôi từng làm báo, làm dịch vụ xuất nhập khẩu, thu gom nông sản xuất khẩu, làm du lịch, làm café, bán hàng, quảng cáo, phát hành sách, in ấn… và bao nhiêu câu chuyện thất bại không làm tôi nản lòng, trái lại, nó cho tôi những bài học quí giá, và hơn cả, cộng với hai chục năm ở Sài Gòn, nó cho tôi một góc nhìn, đủ tỉnh táo để không nuôi ảo mộng, nhưng đủ đam mê tin tưởng vào cuộc đời, vào con người, vào Sài Gòn

Vì sao nên khởi nghiệp?

Câu hỏi này chắc dễ trả lời, để kiếm tiền, để được làm việc đúng chuyên môn, để thõa mãn đam mê, để có cuộc sống sung túc, để có sự nghiệp riêng, để được tự do, để có danh tiếng, để nối nghiệp gia đình, để thực hiện những ước mơ… có nhiều câu trả lời, đôi khi người ta khởi nghiệp đơn giản chỉ là vì… bị thất nghiệp. Nếu bạn hỏi tôi rằng tôi khởi nghiệp lúc nào thì tôi không nhớ, nếu phải lấy mốc thời gian thì có lẽ những năm lớp Ba bán thuốc lá dạo ban đêm ở bờ biển cũng được coi là khởi nghiệp, với đầy đủ sự khốc liệt mà một doanh nghiệp phải đối mặt, từ tiếp thị đến cạnh tranh. Nhưng nếu bạn hỏi tôi vì sao nên khởi nghiệp thì lý do của tôi là vì tôi thích, đời tôi, tôi chỉ làm những điều tôi thích, tôi thích sự mạo hiểm, tôi thích rủi ro, tôi thích thử thách, tôi thích chinh phục… những sở thích bạn có thể cũng có nếu bạn là dân leo núi, nhưng vì tôi sợ độ cao, nên tôi không chọn leo núi, tôi chọn kinh doanh.

Có lần, tôi và một người bạn thân bán được một cái máy xông mũi cho một phòng khám tai mũi họng có tiếng ở Nha Trang, lúc ấy chúng tôi tầm 18~19 tuổi, số tiền lãi kiếm được sau thương vụ ấy nhiều, rất nhiều so với một sinh viên nghèo thời bấy giờ, tôi thích đến nỗi không cất đi mà cứ nhét căng đầy hai túi quần, đó là lần đầu tiên tôi kiếm được nhiều tiền như vậy và chúng tôi tiệc tùng với lũ bạn liên miên từ tiền kiếm được. Lúc đó, cái ý niệm: kinh doanh để kiếm tiền, phi thương bất phú, có nảy lên trong đầu tôi, tôi bắt đầu nghĩ rằng mọi thứ nên bắt đầu ngay bây giờ, để kiếm tiền phụ cha mẹ, để nuôi em tôi ăn học, để có thể thoải mái tiêu xài với bạn bè, nếu là một bạn khác thì có lẽ bạn ấy đã nhảy ra khởi nghiệp kinh doanh lúc đó, nhưng tiếc thay, tôi thì không. Tôi biết rõ đó chỉ là may mắn, may mắn trong một thương vụ không phải là tín hiệu tốt cho tất cả. Tại thời khắc quyết định việc làm ăn đó, chúng tôi chỉ đơn giản là thích, thích đi mua một thứ rẻ và bán lại nó cho người cần dùng với giá cao hơn. Dù suy nghĩ rất nhiều, cân nhắc rất nhiều trước việc có nên lao theo con đường kinh doanh hay không, nhưng cuối cùng tôi vẫn phủi tay, không, cũng không hẳn tôi tỉnh táo sáng suốt gì đâu, lúc ấy tôi rất ham chơi, tuổi trẻ mà, tôi bận đi chơi, bận làm thơ và chu du thiên hạ.

Lần khác, đâu năm 1997, tôi có quen một thương gia người Ấn, chúng tôi gặp nhau ở Phòng Công Nghiệp và Thương Mại (VCCI) ở Sài Gòn, ông này nói tiếng Anh không thể dở hơn được nên cuộc trao đổi giữa ông và mấy nhân viên của VCCI thành thảm họa, thấy tình thế căng quá, vô tình có mặt ở đó nên tôi tình nguyện làm phiên dịch cho ông, lúc ra về ông có cho tôi 100 đô la nhưng tôi không lấy, vậy là kéo ra quán café nói chuyện. Sau đó chừng vài hôm, ông này mời tôi ăn tối ở một nhà hàng … Pháp, bởi, như ông nói, thật khó cho hai chúng tôi nếu chọn một nhà hàng thuần Việt hay thuần Ấn, đó là một nhà hàng đẹp, với nhiều món ăn ngon và rất phù hợp để nói chuyện. Trong bữa tối, ông trình bày ý định muốn nhập khẩu một số hàng nông sản của Việt Nam sang Ấn Độ, Parkistan, Bangladesh và SriLanka, chủ yếu là gia vị như hạt tiêu, vỏ quế, hoa hồi…Ông muốn mời tôi làm đối tác cho công ty ông ở Việt Nam, tôi tìm nguồn hàng, thu gom, đóng gói và xuất khẩu còn ông ta nhập hàng và tiêu thụ. Tôi không hứa sẽ hợp tác với ông doanh nhân nọ, tôi chỉ hứa sẽ giúp ông tìm nguồn hàng và thực hiện một vài đơn hàng đầu tiên. Lúc đó tôi đang làm việc xuất nhập khẩu cho một hãng giày Hàn Quốc nên tôi khá quen thuộc với việc xuất hàng, sẵn công ty đang ít việc, tôi nghỉ phép, đi một vòng mấy chỗ trồng nguyên liệu, thăm thú giá cả thị trường, qui cách, chủng loại theo yêu cầu khách hàng… tôi giữ đúng lời hứa, chỉ giúp ông doanh nhân nọ trong một thương vụ đầu, từ thương vụ thứ hai tôi giới thiệu cho ông một công ty chuyên xuất nhập khẩu nông sản và hai bên làm việc khá tốt với nhau. À, chuyện mà tôi muốn kể là sau bữa tối gặp gỡ với doanh nhân người Ấn nọ, tôi lại nảy sinh ý định kinh doanh… nhà hàng, một nơi gặp gỡ và trò chuyện của giới làm ăn, tôi thích sự sang trọng của không gian, sự tử tế của việc phục vụ , vẻ đẹp và hương vị của các món ăn. Dĩ nhiên sau một vài vấn đề, mà chủ yếu là mặt bằng và vốn, tôi đã từ bỏ ý định kinh doanh này, nhưng dù sao, đó là lý do tôi muốn nói, nên phân biệt giữa sở thích và cơ hội.

Có một chuyện rằng một hôm Bill Gates diễn thuyết ở một trường đại học, có một sinh viên hỏi ông rằng: tôi phải làm sao để kiếm được nhiều tiền như ông? Bill trả lời đại ý rằng: “vì Chúa, đừng bắt chước tôi, chỗ tiền đó tôi đã kiếm hết rồi”. Có những người giàu thừa nhận rằng mình may mắn vì kiếm được nhiều tiền, nhưng khi phải đưa ra một lời khuyên hay một lý do để khởi nghiệp, thì tiền là một yếu tố họ loại trừ, dù rằng, ai kinh doanh cũng phải nghĩ đến tiền, dù đó là một nghệ sĩ hay một chính trị gia.

Trong hằng hà sa số các cuốn sách dạy làm giàu, dạy kinh doanh xuất hiện gần dây thì cuốn “Evil Plans, having fun on the road to world domination” của Hugh MacLeod có thể không nằm trong số đó, bởi nó không khuyên bạn khởi nghiệp hay kinh doanh thế nào, nó làm bạn yêu thích công việc và sự chinh phục thế giới, thế giới ở đây không hàm nghĩa rộng lớn, nó chính là thế giới của bạn, là cuộc đời bạn.  

(dừng đây đã, từ từ tiếp)










Thứ Tư, ngày 08 tháng 1 năm 2014

anh Đực

...

đời tôi bôn ba, từng làm đủ thứ nghề để kiếm tiền và để... sống, nói vậy để hiểu hai mục đích khác nhau rõ nha, có những nghề mà chắc mấy bạn trẻ giờ không biết đâu, như nghề xếp hàng mướn thời bao cấp, hay mới đây là nghề chim mồi xe đò

nói nào ngay, thời cách đây hai chục năm, xe đò Sài Gòn đi miền tây tự phát lắm, có bến xe nhưng mà xe dù, xe khách đủ loại, chủ yếu tự sắp tài, tự bắt khách, nên giờ giấc chạy không đúng, dừng đón thả khách tùm lum. Bởi mới sinh tâm lý, khi bà con ra bắt xe thường chọn xe gần đủ khách ngồi, đặng chạy cho mau, mà muốn xe nhìn có vẻ "gần đủ khách" thì tài xế thường mướn mấy người lên ngồi sẵn, làm chim mồi để dụ những khách khác, xe sẽ chạy lòng vòng đón khách, khi nào đầy thiệt thì lúc đó chim mồi sẽ xuống ở cây xăng gần nhứt. Thường mỗi bận chim mồi tôi được trả 2~3~4 ngàn, tùy theo bắt khách nhanh hay chậm.

nghề này tưởng nhàn nhưng mà mệt lắm, ngồi suốt trên cái xe nóng nực nhanh thì 15 phút, lâu có khi cả tiếng, một bữa ngồi chim mồi có khi được hai chục, ba chục ngàn thôi, nhưng chủ yếu là vui, sống đời bến xe, đủ thứ chuyện. Nhờ nghề này mà quen nhiều tài xế miền tây, sau đến năm 96 tôi về Cần Thơ làm việc, cuối tuần thường bắt xe lên Sài Gòn thăm bạn Thắm, dễ lắm, chiều tan sở đi bộ lững thững ra bến phà, qua bên Bình Minh, ngoắc cái xe quen, cho khách lên đủ rồi mình ôm cái cửa, làm lơ xe. Bữa nào xe đủ khách thì tài xế hổng lấy tiền, bữa nào thiếu khách thì mình bù mười, hai chục ngàn, còn không cho tài xế gói mèo. Đi riết, tuyến Sài Gòn Cần Thơ tôi thuộc từng cái cây ngọn cỏ, nhắm mắt biết xe chạy tới khúc nào.



...

Tiếp chuyện hai chục năm xưa, hồi hay giao du ở bến xe miền tây, bến xe chợ lớn, tôi có quen anh Đực, còn kêu là Đực Nhỏ, là tài xế xe dù chạy tuyến miền tây. Tôi có ngồi làm chim mồi cho anh vài lần nhưng chủ yếu thường thích qua xe anh nói chuyện lúc chưa tới tài, hoặc phụ anh bắt khách ở cây xăng. Anh Đực lúc đó hơn tôi chục tuổi, tầm ba chục, anh khá cao ráo, đẹp trai và phong trần. Anh Đực có lối nói chuyện vui lắm, người lúc nào cũng tươi roi rói, nói gì cũng thẳng băng, mới đầu cảm giác hơi dội dội, nhưng mà nghe quen thì êm, nghe là biết con người thiệt bụng.

Bữa nọ, Sài Gòn cũng vào mùa gần Tết, lành lạnh, ngoài lộ đàn bà con gái đã lấm tấm áo len, khách miệt dưới lên thì nhiều mà khách Sài Gòn đi thì thưa, trưa trời trưa trợt mà tôi với Đực Nhỏ lòng vòng cả tiếng chỉ được có hai khách, Đực Nhỏ tấp vô cây xăng, sang lại hai khách cho xe khác rồi ngoặt qua tôi hỏi, Phú, mày uống được gụ hông? Được chớ. Ừ, vậy thôi về nhà tao nhậu đi. Thì đi. Đực Nhỏ bỏ xe ở cây xăng, lấy xe đạp đòn giông chở tôi về nhà, đâu trong một con hẻm gần đó, vô nhà là bày rượu ra, hai anh em lai rai.

Đực Nhỏ sống với má, một bà già rằn rặt nam bộ, như bước ra từ thời mở cõi, còn nguyên cái khăn rằn quấn đầu, nhai trầu bỏm bẻm và hút thuốc rê, bà nói, tụi bây ngồi đó đi, để tao đi kiếm cái gì dằn bụng, đi chừng năm phút đã thấy bà bưng về một tô xí quách bự chảng, nghi ngút khói. Lúc rượu đã xây vài tua, mới hỏi chuyện gia đình, lúc này Đực Nhỏ nói thiệt, má này là má nuôi, chớ hổng phải má ruột. Chuyện cũng dài dòng vòng vo tam quốc, đại khái là Đực Nhỏ vốn là con gia đình khác, má anh với bà già này có buôn bán với nhau mấy lần, năm chiến tranh biên giới Miên, ba Đực Nhỏ và một người anh trúng đạn pháo chết, má dắt anh lên Sài Gòn ở đậu nhờ nhà này, có cái sạp buôn bán ở chợ. Bà chủ nhà lúc đó cũng đương rầu, chồng thì bỏ theo vợ bé, nuôi ba đứa con, có một đứa trai, cũng hy sinh năm chiến tranh biên giới, lúc đó bà buồn quá nên nhận Đực Nhỏ làm con nuôi. Rồi má ruột Đực Nhỏ bị bịnh, chết mấy năm sau đó, Đực Nhỏ coi như thành con của bà già chủ nhà luôn, má má con con, người ngoài không hề biết là con nuôi.

Lại thêm vài tua rượu nữa, Đực Nhỏ mới kể chuyện tình duyên. Mấy năm trước đó, Đực Nhỏ bị một tai nạn ở Vĩnh Long, đang đi ngon trớn thì bị một cha nội say xỉn chạy xe máy băng ngang đường, lủi thẳng vô đầu xe bất tỉnh, chở vô bịnh viện chừng tiếng là chết. Nói thêm là hồi đó đường miền tây nhỏ lắm, chưa có con lươn (dải phân cách) và cũng chưa có ai đội mũ bảo hiểm như bây giờ. Vụ đó Đực Nhỏ bị giam xe, công an xử lên xử xuống mấy lần, cuối cùng cũng êm, do cha kia sai hoàn toàn, uống từ sáng tới chiều, chạy xe ngược chiều, băng qua đường, tự lủi vô xe khách. Nói vậy chứ Đực Nhỏ cũng tốn tiền ma chay cho nạn nhân, hỗ trợ gia đình này nọ.

Gia đình nạn nhân của Đực Nhỏ ở một cái quán lá, vùa quán café, vừa bán tạp hóa lại vừa là quán nhậu ngay bên đường, xeo xéo chỗ tai nạn chừng trăm thước. Hai vợ chồng bán quán sinh nhai, lúc anh chồng chết bỏ lại chị vợ với hai đứa con nhỏ, đứa lớn chừng gần ba tuổi, đứa nhỏ mới sanh mấy tháng. Chị vợ là dân miệt Đồng Tháp qua làm dâu bên này, thực ra sau này Đực Nhỏ mới biết là anh chồng kia cũng chẳng tốt lành gì, suốt ngày nhậu nhẹt, số đề, đánh vợ chửi con, nhưng dù sao đi làm dâu xứ lạ, chồng chết thành ra chị nọ bơ vơ, một thân nuôi con.

Thấy gia cảnh quá thảm nên dù không có trát của tòa, đều đặn hằng tuần Đực Nhỏ cũng tự giác phụ tiền cho chị vợ kia nuôi con, ngoài tiền bạc, thì hầu như cuốc xe nào Đực Nhỏ cũng ghé, khi gói bánh, khi hộp sữa, lúc thì xấp vải, chai dầu… Do chạy xe khách nên Đực Nhỏ không ghé lâu được, chỉ tấp vô một hai phút, nói một hai câu rồi đi. Chị vợ cũng biết điều, mấy lượt nói là thôi, người chết cũng chết rồi, Đực đừng lên xuống mất công, mà Đực Nhỏ không nghe.

Uống liền hai chung, Đực nhỏ tiếp, bữa đó tao lên khách trễ, ngang quán mười một giờ đêm thấy còn đèn nên tao ghé vô, thấy ba mẹ con ôm nhau khóc, thì ra đứa nhỏ bị sốt, tao đưa tiền mua thuốc chứ biết làm gì, còn một xe đầy nhóc khách đang chờ. Chạy lên tới Sài Gòn tao ngồi bần thần chừng một tiếng đồng hồ rồi xách xe không chạy xuống, gõ cửa quán lúc gà gáy sáng. Tao kêu chỉ ra, nắm tay chỉ nói một câu thôi, tui đền cho em ông chồng khác, ngon lành hơn, em chịu hôn? Hai năm sau tai nạn đó thì tao mới rước được chỉ về Sài Gòn, cái quán cho luôn con em chồng chỉ. Mày thấy tao hay không Phú, tự nhiên có vợ, có sẵn con luôn, Đực Nhỏ cười ha hả.

Rượu đã ngà ngà thì chị vợ Đực Nhỏ dọn hàng về, chị Vui. Chị Vui chắc lớn Đực Nhỏ vài tuổi, nhỏ người nhưng dễ nhìn, nhìn là biết người hiền. Chị Vui về thưa má, gật đầu chào tôi, rồi hỏi chúng tôi muốn ăn gì. Chị Vui có lối kêu chồng như một trăm năm trước, mình ơi, mình với chú em đây ăn gì để em mần. Nhìn mặt Đực Nhỏ lúc đó vui lắm, không dấu được, cười ngô nghê như trẻ nít, quên cả trả lời. Buổi chiều hai đứa nhỏ đi học về, đứa lớn lớp ba đứa nhỏ lớp một, trường kịch ngay ngoài hẻm nên hai anh em dắt nhau tay nhau về, thưa nội, thưa ba má, thưa chú hai qua chơi.









LinkWithin

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...