Ai Lao ký sự (4)

...

Phần Cuối: Tạm biệt Mường Lào

Buổi sáng chúng tôi dậy sớm, định là sẽ dành trọn ngày đi chơi Vientiane và buổi tối ra chợ đêm ở bờ sông Mekong mua quà lưu niệm, dĩ nhiên, chúng tôi luôn bắt đầu ngày mới bằng món phở “hữu nghị” Việt Lào và ly café đặc quẹo theo kiểu tự xay, tự pha trước khi khởi hành. 

Chúng tôi bắt đầu bằng địa điểm Khải Hoàn Môn Patuxay của Vientiane, một địa điểm mà hầu như du khách nào cũng đến để chụp ảnh. Đó là một công trình kiến trúc đẹp ở trung tâm thành phố, được xây dựng để tưởng nhớ các liệt sĩ đã hy sinh trong kháng chiến chống thực dân Pháp. Công trình chỉ là một biểu tượng, nhưng được xây dựng qui mô, mái vòm rất đẹp với rất nhiều họa tiết trang trí tinh xảo, đậm bản sắc của dân tộc Lào. Cả cụm công trình khá lớn với khuôn viên cây xanh, hồ nước bên ngoài và tòa tháp cao bốn mặt để ngắm toàn cảnh thành phố.

từ trên tháp nhìn sang là tòa nhà của chánh phủ

Đài truyền hình Quốc Gia Lào

nhìn xuống đường phố Vientiane

Khải Hoàn Môn trong mắt (kiếng) một nữ du khách

Sau Khải Hoàn Môn, chúng tôi đến chùa That Luang (Thạt Luông), một ngôi chùa với chánh tháp lớn, có hình một cái nậm rượu, bên ngoài dát vàng toàn bộ, rất đẹp, hình như được lấy làm biểu tượng in trên tờ tiền giấy của Lào và nổi tiếng là rất linh thiêng, nơi được cho là chốn đầu tiên lưu giữ xá lợi Phật ở Lào. 

hành lang lưu giữ những hiện vật của ngôi chùa cũ

Ngôi chùa hiện nay được xây lại mới hoàn toàn từ ngôi chùa cổ có từ thế kỷ 15, trên nền một một phế tích Ấn Giáo trước đó nữa. Khuôn viên That Luang rất lớn, nhưng khôn viên Chánh Tháp thì nhỏ, bao quanh bởi hành lang vuông lợp mái ngói với cửa tứ hướng và một bãi cỏ xanh mượt. Phật tử hành hương ở Chánh Tháp thường làm lễ ở cửa chính, sau đó chắp tay đi mấy vòng xung quanh tháp, hình như phải đi 9 vòng thì phải.

Rời khu vực chánh Tháp của That Luang, chúng tôi sang thăm ngôi chùa gần đó, nơi hầu như không có du khách nào ghé thăm nhưng thực ra rất đẹp, ngôi chùa có tượng phật nằm được dát vàng toàn bộ và một chánh điện lớn, có trần cao với rất nhiều những bức vẽ kể về các điển tích Phật Giáo trên trần mái. Tôi vẫn rất thích cách người Lào trang trí những ngôi chùa bằng các bức vẽ này, vừa đẹp vừa tạo ra tính tôn nghiêm cần có.

Chúng tôi khởi hành đi Vườn Tượng Phật (Budaha Park) lúc đã gần trưa. Buddha Park cách Vientiane 25km xuôi hạ nguồn Mekong, mặt trước ra đường lưng tựa vào sông. Nơi đây có hơn 200 bức tượng  lớn nhỏ khác nhau, hầu hết là tượng Phật, nhưng điều kỳ thú là các khu tượng phật này rất lạ, được thiết kế theo từng cụm, có vẻ như đang kể lại những câu chuyện trong truyền thuyết Phật Giáo với rất nhiều linh vật như voi ba đầu, rắn chín đầu, ngựa, khỉ… nếu có thời gian tìm hiểu đầy đủ những câu chuyện thì đây sẽ là một điểm thăm quan cực kỳ hấp dẫn đối với du khách, tiếc là con đường đến đây vẫn đang thi công mù bụi và đầy ổ gà.

Chúng tôi ăn trưa ở Buddha Park và quay trở lại thành phố. Được giới thiệu từ trước, chúng tôi ghé Wat Si Muang, một ngôi chùa nổi tiếng linh thiêng để được làm lễ chúc phúc và buộc chỉ cổ tay cầu may. Đây là một nét đẹp văn hóa mang tính tâm linh của người Lào. 

Trong lúc chờ đến lượt mình, chúng tôi quan sát một hòn đá thần được đặt ở một vị trí trang trọng trong chánh điện, được cho là sẽ ban cho người cầu xin nó sức mạnh và sự may mắn nếu đọc kinh và nhấc bổng hòn đá lên cao ba lần,chúng tôi đã thử và việc này thực tế là rất khó. Nhà sư làm lễ cho chúng tôi còn rất trẻ, ông vẩy nước thánh bằng một nhành hoa huệ lên đầu chúng tôi, đọc những lời chúc phúc và buộc vào tay chúng tôi một đoạn chỉ nhỏ, màu trắng. Từ đó chúng tôi tin rằng mình đã được Trời Phật và các vị thần bảo trợ, với nhiều sức khỏe và hạnh phúc.

Rời Wat Si Muang, chúng tôi ghé chợ Talat Sao, ngôi chợ sầm uất nhất Vientiane, ở đây có nhiều người Việt buôn bán, chủ yếu hàng có xuất xứ Thái Lan, Việt Nam, Trung Quốc… cũng có nhiều hàng thủ công mỹ nghệ và lưu niệm của Lào, nhưng nghe nói nhiều thứ cũng được nhập về từ Trung Quốc. Hàng hóa nhiều, giá cả chấp nhận được nếu chịu khó trả giá, đặc biệt là ở đây buôn bán vui vẻ, không có nạn chèo kéo, cứ thoải mái lựa chọn, trả giá, thuận mua vừa bán.

Không mua gì ở Talat Sao vì chúng tôi định buổi tối sẽ đi chợ đêm sau khi dùng cơm chiều với vợ chồng anh Thắng, một nhà báo, đại diện của báo Nhân Dân ở Vientiane. Anh Thắng là người Sài Gòn, không sanh ra nhưng đã sống 58 năm ở Sài Gòn nên anh cũng rất yêu Sài Gòn, và dĩ nhiên, là rất thích cuốn “chuyện nhỏ Sài Gòn” của tôi, đó là lý do hai vợ chồng nhất định mời chúng tôi một bữa cơm, vừa để nghe chuyện Sài Gòn vừa để kể chuyện Lào cho chúng tôi nghe.

Thật là một buổi tối rất vui và đáng nhớ, vợ chồng anh Thắng đãi chúng tôi nhiều món ăn Lào ngon, ngon miệng và ngon mắt. Buổi tối còn có sự tham gia của Nam, một bạn kỹ sư của Vietel từ Việt Nam sang làm việc ở đây và sau đó có anh Khánh, đại diện của VOV. Chúng tôi nói về đất nước Lào xinh đẹp, kể những câu chuyện về người Lào dễ thương, anh Khánh hát rất nhiều bài hát Lào. Bữa tối vui quá, chúng tôi uống rượu đến tận 11h đêm mà quên mất là mình cần phải đi chợ đêm, vả lại, ở Lào, sau 7h tối rất khó để kiếm một chiếc taxi hay Tuk Tuk, đành lỡ hẹn với chợ đêm Vientiane.

Buổi sáng hôm sau chúng tôi không có nhiều thời gian nữa, lang thang Talat Sao mà chẳng mua được gì nên chúng tôi ra thẳng sân bay Wattay, lúc này tôi mới nhận ra là sân bay Wattay tuy nhỏ nhưng thiết kế rất đẹp, rất đặc trưng của Lào với các chóp mái cong vút. 

Tạm biệt Vientiane. Tạm biệt Mường Lào.

“Saibaidee” đơ, tạm biệt Mường Lào, một chốn thật đặc biệt, một đất nước thật xinh đẹp thanh bình với những người dân hồn hậu và hiếu khách, tạm biệt những người bạn mới quen nhưng như đã từng thân thiết, tạm biệt những ngọn đèo ngút ngàn mây trắng phủ... tôi luôn tin rằng mình sẽ quay lại đây, sớm thôi.

Ai Lao ký sự (3)

...

Phần 3: Người Lào

Người Lào tự chia mình thành ba nhóm người Lào Lùm, Lào Sủng và Lào Thưng, là tôi nghe anh Khăm Sẻn nói thế, nhưng phân chia đó không hoàn toàn mang tính sắc tộc, mà mang tính địa lý và lịch sử nhiều hơn. Chiếm chủ yếu là người Lào Lùm, tức người Lào ở đồng bằng, còn người Lào Sủng ở miền núi phía bắc, người Lào Thưng thì chủ yếu ở phía Nam Lào. Chia coi đơn giản vậy nhưng người Lào cũng đa sắc tộc, chủ yếu người gốc Thái, gốc Kh’mer, gốc Việt, Người H’Mông, người Miến Điện… đó là lý do ti vi ta vẫn gọi là “anh em các bộ tộc Lào”.

tôi đoán bà cụ này gốc Việt, 
Một người khác, bà chủ cái nhà khách chúng tôi trọ ở Luang Prabang, cũng là người Việt và nói tiếng Việt khá tốt, tuy bà sinh ở Lào và đã sống 80 năm cuộc đời ở Lào

Buổi sáng hôm sau thì chúng tôi không thuê xe đạp nữa, mà đi bộ loanh quanh thành phố, chủ yếu chúng tôi muốn đi chùa, vì ở Luang Prabang toàn chùa đẹp. Chúng tôi đi dọc phố Xatikhoumman và thăm các chùa: Xieng Muane, Nong Sikhounmuang II và cuối đường là chùa Xieng Thong rất nổi tiếng, một phần vì chùa rất lớn, và nằm ngay bến sông, đoạn giao nhau giữa sông Mekong và sông Nam Khan, một phần vì nghe nói chùa này rất ling thiêng.

Chùa ở Luang Prabang đa số có khuôn viên rộng, được làm bằng gỗ với thiết kế ba mái cong vút lên trời, các chi tiết kiến trúc trang trí rất tinh xảo, hầu hết đều mạ vàng. Vãn cảnh chùa có thể tự do vào chánh điện cầu xin bình an hoặc đi loanh quanh quan sát các sinh hoạt thường nhật của các sư thầy. Người Lào rất sùng đạo nên các ngôi chùa luôn là những chốn tôn nghiêm nhất, như ngôi nhà chung của mọi người. Bên trong các ngôi chùa thường được trang trí bằng rất nhiều tranh vẽ, tranh khắc gỗ hoặc mạ vàng, nội dung các tranh vẽ này kể về những điển tích Phật Giáo hoặc những câu chuyện truyền thuyết, nói chung rất lạ lẫm, nếu ai quan tâm tới lịch sử Phật Giáo thì những ngôi chùa có lẽ sẽ cực kỳ hấp dẫn.

Chúng tôi dành thời gian nhiều ở chùa Xieng Thong, vì thực sự ngôi chùa quá đẹp, đẹp hơn chúng tôi từng nghe nói. Có rất nhiều du khách vãn cảnh chùa Xieng Thong để cầu an, rất đông sư thầy vẫn làm việc trong khuôn viên nhà chùa nhưng không gian Xieng Thong lúc nào cũng yên ắng, tĩnh mịch. Lúc chúng tôi chuẩn bị rời khỏi Xieng Thong thì có một đoàn khách du lịch Việt đi vào, và ngôi chùa trở nên náo loạn như một cái chợ, họ gọi nhau ý ới, họ chạy lăng xăng đùa giỡn, họ leo khắp nơi để chụp ảnh, bố mẹ quát mắng con cái, còn những phụ nữ thì cười như Liên Xô được mùa. Tôi buồn lắm.

Chúng tôi rời khỏi chùa,  đi một vòng ngắm cảnh và quay trở về khách sạn bằng xe Tuk Tuk, tranh thủ lúc đi dạo, tôi đã huấn luyện sơ cho bạn Hà Thi chụp hình và bạn ấy có vẻ như rất có năng khiếu, đạo diễn một số tấm ảnh khá đẹp với bố cục sáng tạo.

Tôi quyết định sẽ quay về Vang Vien, lúc này tôi phát hiện chiếc xe chúng tôi thuê của anh Khẳm Sẻn bị một tai nạn nhỏ vì va chạm với xe máy đêm qua làm nó rơi mất một chiếc kính hậu và bể khá nhiều chi tiết nhựa phía trước, bên phụ. Chúng tôi quyết định vẫn rời khỏi Luang Prabang lúc gần trưa, với chiếc xe long xòng xọc các chi tiết nhựa bị rớt và thiếu một chiếc kính hậu.

Trên đường từ Luang Prabang đi Vang Vien, như đã nói ở phần đầu, hầu hết là đường đèo núi, nên chúng tôi qua nhiều bản làng của người dân tộc, mà anh Khăm Sẻn gọi là người Lào Sủng hoặc đôi khi là người Mèo, người H’Mông, rất nhiều người trong số họ cũng không hiểu cả tiếng nói của anh Khăm Sẻn, họ có tiếng nói riêng. Người Lào ở khu vực chúng tôi đi qua trông nghèo khổ, như kiểu đồng bào dân tộc thiểu số ở ta, tuy nhiên họ không có biểu hiện buồn bã, trái lại họ rất thân thiện và vui vẻ. Để làm quen, chúng tôi dừng lại  và vào vài bản làng, chơi với trẻ con và người già, do không chuẩn bị quà cho bọn trẻ (đường toàn núi có chỗ nào buôn bán gì đâu) nên hầu hết ở các bản chúng tôi chỉ cho tiền, dù biết là hơi kỳ cục nhưng có lẽ thế còn hơn không.

Ở vùng núi của Lào, mà trên mạn này thì chủ yếu là núi, các bản làng thường sống gần nguồn nước, nhưng có vẻ như cũng không dồi dào, đôi khi chỉ là một khe nước nhỏ chảy ri rỉ từ trong vách đá. Chỗ những nguồn nước luôn là chỗ có đông người nhất, mọi người thường tắm, giặt và lấy nước sinh hoạt ở đó, đôi khi họ phải đi rất xa, băng qua cả mấy ngọn núi mấy cánh rừng mới đến được đây. Chúng tôi đã xin phép được chụp ảnh một số cảnh tắm giặt của các bạn Lào ở những nguồn nước.

Tôi đổi lái cho bạn Thắm lúc xuống đèo Phoukhon để bạn ấy có cơ hội thử lửa ở đất bạn Lào, dĩ nhiên là đối với một tay lái đã từng chinh phục đường Trường Sơn thì đường đèo ở Lào không còn gì là khó đối với bạn Thắm, tuy nhiên đây là lần đầu bạn ấy đi xe số sàn. Anh Khăm Sẻn lúc này mới tỏ ra nể phục bạn Thắm, anh không ngờ chúng tôi có thể lái xe như thế, nhất là trong lúc không có kiếng chiếu hậu và thi thoảng cái vè bánh trước lại rơi xuống đường.

Chúng tôi đến Vang Vien đã tầm 5h chiều. Văng Vien là một thị trấn nhỏ, nằm bên cạnh sông Nam Song. Ở đây dòng Nam Song chảy luồn qua dãy núi đá vôi, tạo nên những hang động nhỏ, nghe nói cũng rất đẹp, như kiểu một Phong Nha thu nhỏ vậy, đây là chốn du lịch rất hấp dẫn đối với du khách nghỉ dưỡng và khám phá đến từ Âu, Mỹ. 

Chúng tôi đi một vòng theo bờ sông, ghé vài cái resort chơi, chụp ảnh, loanh quanh cũng đến 6h, tôi quyết định không dừng ở Vang Vien như dự kiến vì thực tình, phong cảnh chỉ đẹp đủ ở mức nhìn một lần, không có cửa để so với những khung cảnh thiên nhiên ở Việt Nam, so với Phong Nha thì Vang Vien chỉ là một bản sao nhỏ bé và mờ nhạt, tuy nhiên phải công nhận là người Lào làm du lịch quá tốt, có lẽ một phần do bản chất của họ là không tham lam nên những thứ cần gìn giữ của thiên nhiên thì hầu như vẫn còn nguyên sơ, tuy không bằng Phong Nha nhưng về lượng khách du lịch và mức độ thỏa mãn của du khách thì người Lào làm tốt hơn Việt Nam nhiều, rất nhiều.

Quyết định vượt 170km trong đêm để về Vientiane là một quyết định mạo hiểm, anh Khăm Sẻn không ủng hộ mấy, vì ở Lào, sau 7h coi như là khuya rồi, hàng quán sẽ đóng cửa, ai về nhà nấy và sẽ không có bất cứ dịch vụ gì hoạt động sau 7h tối. Nhưng chúng tôi vẫn quyết đi, sau khi đổ thêm ít xăng và mua vài cái bánh ngọt để ăn tối trên xe. Chạy xe đêm ở Lào thật khó vì đường đèo núi nhưng lại không được mở đèn pha, đèn pha chỉ để thi thoảng cần xem đường thôi, anh Khăm Sẻn bảo thế. Chúng tôi về đến Vientiane lúc 9h, vẫn đủ thời gian để check-in khách sạn, dạo một vòng chợ đêm và làm một tô mì vịt quay của người Hoa đề ngồi bàn tính lộ trình của ngày hôm sau.